فرق پلی اورتان با پلی یورتان چیست؟

چرا دو نگارش پلی اورتان و پلی یورتان رایج شده است؟

نام اصلی این خانواده شیمیایی در زبان انگلیسی Polyurethane است. هنگام انتقال این واژه به فارسی، تلفظ بخش Urethane به دو صورت «اورتان» و «یورتان» نوشته شده است. به همین دلیل، در منابع فارسی، بازار مواد اولیه و اسناد فنی با هر دو عبارت «پلی اورتان» و «پلی یورتان» روبه‌رو می‌شویم.

این اختلاف نوشتاری فقط به شیوه تبدیل تلفظ انگلیسی به خط فارسی مربوط می‌شود. مشابه چنین تفاوتی در نگارش بسیاری از اصطلاحات واردشده به زبان فارسی دیده می‌شود و لزوماً نشان‌دهنده تفاوت در تعریف علمی آن‌ها نیست.

کدام نگارش را در متن‌های تخصصی استفاده کنیم؟

هر دو نگارش برای مخاطب فارسی‌زبان قابل تشخیص هستند؛ اما بهتر است در یک مقاله، کاتالوگ یا برگه فنی، یک شکل به‌عنوان نگارش اصلی انتخاب شود تا متن یکدست باقی بماند. در این مقاله «پلی یورتان» نگارش اصلی است و عبارت «پلی اورتان» فقط در بخش‌هایی استفاده می‌شود که اشاره به شیوه دیگر نوشتن این نام ضروری باشد.

در زمان بررسی محصولات نیز نباید تفاوت این دو نگارش را به‌عنوان تفاوت فنی در نظر گرفت. برای شناسایی دقیق ماده باید نام انگلیسی، کد گرید، نوع ساختار و اطلاعات درج‌شده در برگه مشخصات فنی بررسی شود.

پلی یورتان دقیقاً چیست؟

پلی‌یورتان نام یک ماده با فرمول و خواص ثابت نیست؛ بلکه خانواده‌ای گسترده از پلیمرها است که در ساختار زنجیره‌ای آن‌ها پیوندهای یورتانی وجود دارد. این پلیمرها معمولاً از واکنش ترکیبات دارای گروه ایزوسیانات با ترکیبات دارای گروه هیدروکسیل، مانند پلی‌ال‌ها، تولید می‌شوند.

نوع مواد اولیه، نسبت اجزا، معماری زنجیره پلیمری و افزودنی‌های مورد استفاده می‌توانند ویژگی‌های محصول نهایی را تغییر دهند. به همین دلیل، پلی‌یورتان‌ها قابلیت تولید به شکل‌های مختلفی مانند رزین، دیسپرسیون، پوشش، چسب، الاستومر و فوم را دارند.

بنابراین مشاهده واژه Polyurethane روی دو محصول به این معنا نیست که آن محصولات از نظر شکل عرضه، عملکرد یا کاربرد کاملاً مشابه‌اند. این نام فقط خانواده شیمیایی کلی را مشخص می‌کند و برای شناخت دقیق محصول به اطلاعات تکمیلی نیاز است.

تفاوت واقعی محصولات پلی یورتانی در چیست؟

محصولات مختلف ممکن است همگی با عنوان پلی‌ یورتان عرضه شوند، اما در چند ویژگی اساسی با یکدیگر تفاوت داشته باشند. این تفاوت‌ها می‌توانند روش مصرف، فرایند تشکیل فیلم، کاربرد و عملکرد نهایی محصول را تغییر دهند.

برای مثال، یک رزین پلی‌یورتان پایه آب تک‌جزئی با یک پوشش پلی‌یورتان دوجزئی پایه حلال، فقط در نام خانواده شیمیایی مشترک است. این دو محصول ممکن است از نظر نقش در فرمولاسیون، روش آماده‌سازی، شرایط اعمال و ویژگی‌های فیلم نهایی کاملاً متفاوت باشند.

برای انتخاب محصول پلی یورتانی چه اطلاعاتی لازم است؟

پس از مشخص‌شدن نام خانواده شیمیایی، انتخاب محصول باید براساس شرایط واقعی مصرف انجام شود. برای دریافت پیشنهاد فنی دقیق، ابتدا باید نقش محصول در فرمول، سطح موردنظر و ویژگی‌های مورد انتظار از فیلم نهایی مشخص شوند.

• نقش محصول: مشخص شود به ماده اولیه فرمولاسیون نیاز دارید یا پوشش آماده مصرف.
• نوع زیرآیند: جنس سطح مانند فلز، پلاستیک یا یک سطح مهندسی دیگر اعلام شود.
• ظاهر نهایی: شفاف، رنگی، براق، نیمه‌براق یا مات بودن پوشش تعیین شود.
• اولویت عملکردی: مشخص شود سختی، انعطاف‌پذیری، چسبندگی، مقاومت سایشی یا پایداری ظاهری اهمیت بیشتری دارد.
• روش اعمال: اسپری، غلتک، قلم‌مو، چاپ یا تجهیزات صنعتی مورد استفاده مشخص شود.
• شرایط خشک‌شدن: دمای محیط، جریان هوا و استفاده یا عدم استفاده از کوره اعلام شود.
• اجزای فرمول: نوع پیگمنت، افزودنی‌ها و سایر رزین‌های موجود در فرمول بررسی شوند.

برگه‌های فنی محصول چه اطلاعاتی ارائه می‌کنند؟

پیش از سفارش صنعتی، اطلاعات موجود در برگه مشخصات فنی و گواهی آنالیز محصول باید بررسی شود. مقادیری مانند درصد جامد، ویسکوزیته، pH، دانسیته، شرایط نگهداری و حداقل دمای تشکیل فیلم می‌توانند برای طراحی فرمول و کنترل کیفیت اهمیت داشته باشند.

انتخاب اولیه باید با ساخت نمونه آزمایشگاهی ادامه پیدا کند. محصول انتخاب‌شده باید همراه با اجزای واقعی فرمول و روی زیرآیند نهایی آزمایش شود؛ زیرا اطلاعات عمومی یک گرید به‌تنهایی نمی‌تواند عملکرد آن را در تمام فرمولاسیون‌ها تضمین کند.

اگر به رزین پلی یورتان پایه آب نیاز داریم

برای مشاهده گریدهای تک‌جزئی آلیفاتیک قابل استفاده به‌عنوان بایندر در پوشش‌های صنعتی، صفحه رزین پلی یورتان پایه آب را بررسی کنید. محصولات این دسته مواد اولیه فرمولاسیون هستند و انتخاب نهایی آن‌ها باید پس از ارزیابی نمونه در فرمول واقعی انجام شود.

در نهایت پلی اورتان بنویسیم یا پلی یورتان؟

برای نگارش فارسی می‌توان از هر دو عبارت استفاده کرد؛ اما در یک متن یا سند بهتر است یک شکل ثابت انتخاب شود. هنگام خرید یا بررسی فنی نیز نام انگلیسی Polyurethane، کد گرید و مشخصات همان محصول باید مبنای شناسایی قرار بگیرند. به این ترتیب، اختلاف املایی با تفاوت واقعی میان محصولات اشتباه گرفته نمی‌شود.

سؤالات متداول