زنگ سفید روی ورق گالوانیزه چیست و چگونه برطرف میشود؟

زنگ سفید روی ورق گالوانیزه چیست؟

زنگ سفید (White Rust) لایه‌ای سفید‌رنگ و مات است که روی سطح پوشش روی (زینک) ورق‌های گالوانیزه تشکیل می‌شود. این پدیده در اثر واکنش شیمیایی روی با رطوبت و دی‌اکسید کربن هوا به‌وجود می‌آید و محصول اصلی آن اکسید و هیدروکسید روی است. برخلاف زنگ‌زدگی معمولی که محصول واکنش آهن با اکسیژن است، زنگ سفید فقط لایه محافظ روی را درگیر می‌کند، نه خود فولاد زیرین.

زنگ سفید یعنی ورق خراب شده؟

در بیشتر موارد، خیر. زنگ سفید یک پدیده سطحی و معمولاً قابل‌برگشت است. تا زمانی که ضخامت پوشش روی به‌طور محسوسی از بین نرفته باشد، مقاومت ورق در برابر خوردگی حفظ می‌شود. مشکل اصلی زنگ سفید بیشتر ظاهری است؛ اما اگر لایه زینک به‌شدت مصرف شده باشد (معمولاً در مواردی که ورق‌ها هفته‌ها در شرایط مرطوب و بدون تهویه روی هم چیده شده‌اند)، ممکن است ضخامت پوشش محافظ کاهش پیدا کند و عمر مفید ورق کوتاه‌تر شود. در این حالت‌ها بازرسی دقیق‌تر و احتمالاً اعمال یک لایه رنگ گالوانیزه سرد برای جبران توصیه می‌شود.

چطور زنگ سفید را از زنگ‌زدگی معمولی تشخیص بدیم؟

این دو پدیده اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند، در حالی که علت و شدت آسیب‌شان کاملاً متفاوت است:

• رنگ: زنگ سفید به رنگ سفید تا خاکستری روشن و مات دیده می‌شود؛ زنگ‌زدگی معمولی قرمز تا قهوه‌ای مایل به نارنجی است.
• ماده واکنش‌دهنده: زنگ سفید محصول واکنش روی است؛ زنگ‌زدگی معمولی محصول واکنش آهن است.
• عمق آسیب: زنگ سفید معمولاً سطحی است و روی لایه محافظ اتفاق می‌افتد؛ زنگ‌زدگی معمولی به این معنی است که لایه محافظ از بین رفته و خود فولاد در حال خوردگی است.
• سرعت گسترش: زنگ سفید در شرایط مرطوب و بسته سریع ظاهر می‌شود؛ زنگ‌زدگی معمولی معمولاً پس از از بین رفتن کامل پوشش روی و گذشت زمان بیشتر شکل می‌گیرد.

علت به‌وجود آمدن زنگ سفید

زنگ سفید تقریباً همیشه در مرحله انبارداری یا حمل‌ونقل شکل می‌گیرد، نه در حین استفاده نهایی. مهم‌ترین عوامل:

رطوبت و تراکم در انبارداری

وقتی ورق‌های گالوانیزه به‌صورت فشرده و بدون فاصله روی هم چیده می‌شوند، رطوبت بین لایه‌ها به‌راحتی خارج نمی‌شود و در همان نقطه تماس با سطح روی واکنش می‌دهد.

عدم تهویه بین لایه‌های ورق

نبود جریان هوا بین ورق‌ها باعث می‌شود بخار آب به‌جای تبخیر، روی سطح باقی بماند و واکنش اکسیداسیون روی تسریع شود.

تماس با آب باران یا میعان در حمل‌ونقل

در جابه‌جایی‌های طولانی یا تغییرات دمایی شدید (مثلاً از محیط گرم به سرد)، میعان روی سطح ورق‌ها تشکیل می‌شود که یکی از رایج‌ترین دلایل بروز زنگ سفید در محموله‌های تازه‌رسیده است.

روش برطرف کردن زنگ سفید

پاک‌سازی سطحی

در بیشتر موارد، زنگ سفید با یک برس نرم (غیرفلزی) یا پارچه مرطوب قابل پاک‌سازی است. از سنباده یا برس سیمی خشن خودداری کنید، چون می‌تواند به لایه سالم پوشش روی هم آسیب بزند. برای لکه‌های سخت‌تر می‌توان از محلول‌های رقیق‌شده مخصوص تمیزکاری گالوانیزه استفاده کرد، اما باید غلظت و زمان تماس رعایت شود تا خود پوشش روی خورده نشود.

چه زمانی نیاز به رنگ گالوانیزه سرد داریم

اگر بعد از پاک‌سازی متوجه شدید که ضخامت لایه روی در برخی نقاط به‌طور محسوس کاهش یافته یا سطح فلز پایه قابل مشاهده است، دیگر با یک پدیده صرفاً ظاهری روبه‌رو نیستید. در این حالت باید همان نقاط را با رنگ گالوانیزه سرد ترمیم کنید تا مقاومت در برابر خوردگی دوباره برقرار شود. برای اجرای صحیح و مراحل کامل رنگ‌آمیزی، راهنمای رنگ کردن ورق گالوانیزه را هم ببینید. برای اینکه این ترمیم دوام بیشتری داشته باشد، رعایت نکات مقاله افزایش عمر رنگ روی ورق گالوانیزه هم توصیه می‌شود.

چطور دفعه بعد جلوی زنگ سفید را بگیریم

اگر مسئول انبارداری یا اجرای پروژه هستید، این نکات ریسک بروز زنگ سفید را به‌طور محسوس کاهش می‌دهند:

• ورق‌ها را با فاصله یا استفاده از فاصله‌انداز (Spacer) بین لایه‌ها بچینید تا هوا در گردش باشد.
• محل انبارداری باید خشک و دارای تهویه مناسب باشد؛ از انبارهای بسته و مرطوب خودداری کنید.
• در حمل‌ونقل، از پوشش ضدآب استفاده کنید اما مطمئن شوید هوا کاملاً محبوس نمی‌شود.
• ورق‌هایی که به‌تازگی از محیط سرد وارد محیط گرم‌تر شده‌اند را قبل از چیدمان فشرده، اجازه دهید به دمای محیط برسند تا میعان تشکیل نشود.
• در پروژه‌های حساس یا محیط‌های مرطوب، از ابتدا استفاده از رنگ گالوانیزه روی نقاط پرخطر را در نظر بگیرید.

سؤالات متداول